Podstawowy symbol masonerii - cyrkiel i węgielnica. Litera G oznacza geometrię

Masoni i muzyka masońska

autorzy: i Antoni Aduszkiewicz

Loża masońska

Świątynia-loża

Symbolika świątynii masońskiejPrzybytki pracy, czyli pomieszczenia lożowe wolnomularze nazywają świątyniami. W rycie szkockim wschodnia część pomieszczenia lożowego nosi nazwę loży, zaś zachodnia świątyni. Świątynia jest podstawowym elementem symboliki wolnomularskiej. Każda świątynia jest ziemskim odtworzeniem wzorca transcendentnego. Jako obraz kosmosu przedstawia w miniaturze wszechświat i uświęca go.

Świątynia masońska, czy loża, jest przede wszystkim miejscem spotkań jej członków. Jako miejsce zgromadzeń tak tajemniczej organizacji musi być pełna tajemnych symboli. Symbolika masońska czerpała z wielu źródeł. Przeplatają się w niej wątki judaistyczne, chrześcijańskie i antyczne. Podstawą jest kwadrat na którego planie zbudowana jest świątynia. Przedstawia absolut, doskonałość boską, niebiańską Jeruzalem. Symbol statyczny, obrazujący ziemię; z chrześcijańskiej kosmos i nieuniknioność śmierci, a zarazem czterech żywiołów.

Tutaj występuje też bardzo częsta orientacja świątyni względem kierunków świata. Najważniejszy jest wschód. Tam stoi tron mistrza, będący obrazem celu, ku któremu zmierza wolnomularz. Naprzeciw znajduje się wejście do świątyni. Ważnym elementem są kolumny: Boaz i Jachin, które jednak inaczej niż w świątyni Salomona stoją wewnątrz pomieszczenia. W konsekwencji czego, część zachodnia nazywana jest świątynią, zaś wschodnia lożą. Wynika to z tego że wielki mistrz siedząc na tronie ma przed sobą obie kolumny strzegące wejścia do części zachodniej - Świątyni, podobnie jak izraelita stojący przedsionku. Kolumna Boaz znajduje się po stronie północnej, wykonana w stylu doryckim i oznaczona literą B, zaś Jachin po południowej stronie jest wykonany w stylu korynckim z literą J. Na ich wierzchołkach znajdują się odpowiednio: na północnej globus symbolizujący uniwersalność i powszechność idei wolnomularskich, na południowej trzy granaty obrazujące urodzajność ziemi. Kolumny przypominają osobę Mistrza Hirama, który na polecenie króla Salomona odlał z brązu dwie kolumny nazwane Jachin ("kogo Bóg utwierdził") i Boaz ("w nim moc"), a następnie umieścił je w przedsionku świątyni. Symbolizują one dążenie wolnomularza do prawdy oraz trwałości budowanej przezeń świątyni duchowej. Jednocześnie zmuszają do refleksji nad życiem ziemskim ograniczonym narodzinami i śmiercią.

Adept sztuki królewskiej cały czas przypomina sobie, patrząc na symbole, o drodze na którą wkroczył, o konieczności samopoznania i kształtowania własnej osobowości oraz cele jakie musi sobie postawić, aby dostąpić poznania prawdy. Mozaika podłogowa, stanowiąca fundament loży masońskiej, symbolizuje bogactwo boskiego stworzenia i dobrodziejstwa ujawniającego się w zmienności stosunków między ludźmi. Postać białych i czarnych kwadratów obrazująca kosmiczny dualizm i równowagę przeciwieństw, wyzwala w stąpającej po niej wolnomularzu świadomość ciernistości drogi prowadzącej do wyzwolenia. Przedstawione na sklepieniu usłane gwiazdami niebo ukazuje ideę jedności makro i mikrokosmosu. Na wschodniej ścianie świątyni widnieje Słońce i Księżyc, nazywane "wielkimi światłami", symbolizujące element męski (aktywny, świadomy) i żeński (bierny, nieświadomy), mające swoje odpowiedniki alchemiczne w złocie i siarce oraz srebrze i rtęci. Słońce wyobraża również prawdę, męstwo, sprawiedliwość, zaś księżyc - miłość, materię, naturę. Między wielkimi światłami znajduje się znak świętej Delty - trójkąta równobocznego z centralnie położonym wszystkowiedzącym okiem zanurzonym w promieniach chwały - będący symbolem siły, piękna, mądrości bożej, a także trzech stopni rozwoju duchowego człowieka.

Najważniejszymi elementami świątyni wolnomularskiej są tron mistrza i ołtarz. W dawnych lożach obok ołtarza stałego, usytuowanego pośrodku świątyni, który miał kształt prostopadłościanu lub graniastosłupa o podstawie trójkątnej, na którego każdej z trzech krawędzi wyryte były słowa Wolność-Równość-Braterstwo, był także ołtarz ruchomy, będący stołem umieszczonym przed tronem mistrza. Na ołtarzu stałym znajdowały się Biblia, cyrkiel, węgielnica, zaś na ruchomym drewniany młotek, szpada, a czasami trójramienny lichtarz. We współczesnych lożach ołtarzem jest nieduży stolik - biurko usytuowany przy ścianie wschodniej przed tronem mistrza na trójstopniowym podwyższeniu. Cyrkiel symbolizuje mądrość, potęgę tworzenia, a zarazem umiar i ograniczenie pożądań. Rozwarty pod kątem prostym wyobraża równowagę sił duchowych i fizycznych. Węgielnica (kątownica) przedstawia prostotę, szczerość, uczciwość, legalność, a zarazem równowagę sił aktywnych i pasywnych. Razem są obrazem doskonałości, co w symbolice hermetycznej odpowiada połączeniu koła (niebios), będącego czynnikiem aktywnym z kwadratem (ziemią), będącym czynnikiem biernym. Współcześnie bywają umieszczane na ścianie wschodniej przy tronie mistrza lub zawieszane nad nim pod sufitem. Leżąca na ołtarzu szpada, będąca symbolem wolnomularskiej równości, przypomina o płomienistym mieczu, który otrzymali cherubini - mistrz loży - strzegący drogi do drzewa życia - procesu kształtowania się osobowości ucznia. Miecz, będący atrybutem władzy oraz zobrazowaniem odwagi i sprawiedliwości, stale przypomina mistrzowi jego obowiązki. Biblia, w której zapisane są ustanowione przez Boga prawa, leży otwarta przed oczyma wolnomularzy, aby nie mogli powiedzieć, że błądzą z powodu niewiedzy. Na Biblię składano przysięgę wierności. W XVIII w. przyjęto zasadę, aby kandydat do wolnomularstwa składał przysięgę na jedną z ksiąg świętych: Biblię, Koran, Wedy lub Pięcioksiąg (Wu-cing) Konfucjusza, stosownie do wyznawanej religii.


wstecz
strona główna
dalej
Inicjacja